sida

GIBaren kutsadura bertikala eragozteko AZTren erabilerari buruzko gomendio zaharretatik (1994 urtetik) estrategiak azkar garatu dira. 2001eko urtarrilean AEBetako Osasun Publikoaren Zerbitzuak gomendio horiek eguneratu egin zituen, jaiotza-inguruko kutsadura murrizteagatik.
Haurdunaldian zehar erretrobirusaren kontrako botikaren bat erabiltzeko erabakia emakumearekin negoziatu behar da, egon daitezkeen arrisku eta abantailak jakin ostean. Amarengandik seme-alabaganako kutsadura prebenitzerakoan egoera desberdinak daude:

• Aldez aurretiko tratamendurik gabeko emakume kutsatua: lehen balorazio kliniko, immunologiko eta biriologikoaz gain, AZTren tratamendua haurdunaldian eta erditzean eramango du, baita umeak 6 astez ere. Terapia hau erretrobirusaren kontrako beste botika batzuekin osatuko da birus-karga 1.000 errepika/mL-tik gorakoa bada.

•Erretrobirusaren kontrako tratamendua hartzen ari den emakume kutsatua: haurdunaldiaren lehen hiruhilekoa gainditu badu, tratamenduarekin jarraituko du. Horrela ez bada, tratamenduari ekiteak eduki ditzakeen arrisku eta onuren azterketaren baitan egongo da. Jarraitu ezean, botika guztiak hartzea eten egingo da, eta batera berriro hasiko da 14. astean. Erditzean AZTrekin umea tratatzea gomendatzen da, nahiz eta haurdunaldian tratamendua hartu izan.

• Tratamendurik gabeko emakumea, erditzear dagoena, aukera desberdinak daude:
1) Nerivapinaren dosi bakarra erditzea hasterakoan, eta dosi bakarra jaio berriari lehen 48 orduetan.
2) AZT + 3TC erditzean zehar eta jaio berriari astebetez.
3) AZT zainetik amari erditzean zehar eta umeari ahotik 6 astez.
4) 1. eta 3. aukerak konbinatuta.

• Ez haurdunaldian, ez erditzean tratamendurik jaso ez duen umea; 6 astez AZT ahotik, jaio osteko 12-24 orduetan hasita.

Erditzeko era

AEBetako Osasun Publikoaren Zerbitzuak erditzeari buruzko azken gomendioak hainbat arlotan kontuan hartzekoak dira:

1. Erditzera doan emakumearen birus-karga haurdunaldian zehar kontrolatu behar da, haurdunaldia nola bukatu zehaztearren.
2. Aukerako zesareak erretrobirusaren kontrako tratamendua hartzen ez duten emakumeengan kutsadura murriztu egiten du, eta birus-kargaren zenbatekoa jakin ezean, gomendagarria da AZTren profilaxia.
3. 1.000 errepika/mL-tik gorako birus-karga duten emakumeei kutsadura ekiditeko aukerako zesarearen onura azalduko zaie.
4. Ez dago datu nahikorik jaio berriarentzako aukerako zesarearen onura posiblea zehazteko erretrobirusaren kontrako tratamendua hartzen ari den emakumearen birus-karga 1.000 errepika/mL-tik beherakoa bada. Talde honetan dagoen kutsadura-tasa txikia kontuan hartuta, zaila da esatea zesareak kutsadura ekiditeko onurarik duen.
5. Ez dago emaitza nahikorik esateko ea erditzea hasitakoan edota umea egozteko prozesua azkartzearren mintz bat goiz apurtutakoan egindako zesarea batek GIBa kutsatzeko arriskua murrizten duen. Kasu bakoitzean aztertu beharko da zesarea erabili ala ez, hainbat faktoreren arabera: mintzaren apurketaren iraupena, erditzearen bilakaera, birus-kargaren kopurua, hartzen ari den erretrobirusaren kontrako tratamendua eta bestelako faktore kliniko batzuk.
6. Zesareak dakartzan arriskuen berri emango zaio amari, jaio berriarentzako onurekin alderatu ahal izateko.

Nola burutu erditzea erabakitzea zaila da eta hainbat faktoreren eraginpean dago. Emakumeak hartuko du erabakia, bai berarentzat, bai umearentzat dituen balizko abantaila eta arriskuak ezagutu eta sendagilearekin eztabaidatu ostean.

EZ IZAN ZALANTZARIK, GALDEIGUZU